Trang chuyên khảo về lịch sử và văn minh Hùng Việt

Trang chủ


Gallery


July 2018

MonTueWedThuFriSatSun
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     

Calendar Calendar

Khách thăm







‘Thắt lưng - buộc bụng’; cách hiểu ... dân giã .

Share
avatar
Admin
Admin

Tổng số bài gửi : 825
Join date : 31/01/2008

‘Thắt lưng - buộc bụng’; cách hiểu ... dân giã .

Bài gửi by Admin on 14/11/2012, 9:14 pm

‘Thắt lưng - buộc bụng’; cách hiểu ... dân giã .

Tác giả Lãn Miên có bài viết … ‘thắt lưng buộc bụng’ (xin đọc tại ‘mạng chỉ’ - http://diendan.lyhocdongphuong.org.vn/bai-viet/28180-that-lung-buoc-bung/page__pid__196777#entry196777).

Nhân đọc bài này...dù tự biết bản thân chỉ ở tầm ABC về ngữ học ...nhưng cũng bạo gan bàn bừa ...nếu như mà... trật lất xin mọi người rộng lòng bỏ qúa cho .

Xin giải thích ý nghĩa thành ngữ ‘thắt lưng buộc bụng’ theo lối hiểu ‘bình dân’.

Trong Việt ngữ có lối tạo thành ngữ rất đặc biệt xin tạm gọi là thể ‘câu đối 4 từ’ .

Đã gọi là câu đối đương nhiên là 2 vế , mỗi vế 2 từ nhưng sắp đặt theo trật tự ngược ....lấy râu ông này cắm sang cằm bà kia ...., làm như thế với mục đích gì ? ... ...đành chịu không hiểu nổi .

Thôi cứ tạm gọi phương cách ấy là cách ‘ đảo vị ’ .

Thành ngữ tiếng việt 4 từ theo cách đảo vị khá phổ biến ...như :

- ‘Cao chạy xa bay’ ; ý nói Trốn cho nhanh và cho xa .

Trong không gian 2 chiều nếu theo cách thông thường thì 2 từ , Cao và bay cùng trục dọc , chạy và xa thuộc hàng ngang ....nhưng câu 4 từ 2 vế này đã đảo ngược thành ‘cao chạy xa bay’ thay cho ‘cao bay xa chạy’ của phép đặt câu thông thường , cái hay là người ta vẫn hiểu đúng ý mặc cho chữ nghĩa lộn xộn .

Tương tự có thể nêu nhiều thí dụ về cách đảo vị này :

- ‘Ăn hang - ở lỗ’ ; ý nói thời thời sửa thời xưa cách đây lâu lắm rồi .

Là những thông tin về 1 thời qúa đỗi xa xăm còn lưu lại trong ký ức con người : thời con người cư trú trong các hang động ; thời này người ta cũng đã đủ khôn ngoan ...chỗ dùng lửa để chế biến thức ăn và sưởi ấm được đào âm xuống đất , như thế giữ ngọn lửa và tro than trong phạm vi nhất định không gây ra những điều đáng tiếc trong 1 không gian cư trú tương đối hẹp , xét hoàn cảnh sống như thế thông thường ra phải nói là ‘ăn lỗ - ở hang’ , ở trong hang thì rõ nghĩa rồi , nhưng 2 từ tinh gỉan cực độ ‘ăn lỗ’ phải hiểu là ăn thức ăn được làm chín trong cái lỗ mà khảo cổ học ngày nay gọi là ‘hố bếp’ .

- ‘ Nệm ấm chăn êm’...mô tả cuộc sống tương đối sung túc khá gỉa của giới bình dân theo thể đảo vị , thay vì nói ‘nệm êm – chăn ấm’ mới đúng ở đây lại ‘lộn tùng phèo’ hết thảy ...không biết mục đích là gì ? .

Với kiến thức ngôn ngữ học chỉ ở mức ...phổ thông tôi thấy ‘ thắt lưng - buộc bụng’ mà các trí gỉa đã bàn như trong bài viết của tác gỉa Lãn Miên cũng thuộc thể “câu đối 4 từ đảo vị” đặc biệt của người Việt nam tương tự như những thí dụ đã nêu .

Thành ngữ là vốn sống của lớp người trước cô đúc dặn dò người đời sau , đấy chính là là kim chỉ nam cho cuộc sống , bản thân câu chữ vô cùng ngắn gọn nhưng hàm ý rất xâu sa , người đời sau thường tiếp thu ý nghĩa chính xác , hiểu đúng ý người trước muốn truyền đạt...nhưng khi phân tích về mặt ‘chữ nghĩa’ thì lại có khi không thể hiểu tại sao với những từ đó lại cho ra nghĩa như thế ... .

Thành ngữ đảo vị ‘thắt lưng – buộc bụng’ đổi lại theo cách thông thường là ‘ thắt bụng – buộc lưng’.

Từ ‘thắt’ tính từ nghĩa là nhỏ hẹp , Động từ là làm cho nhỏ lại , làm cho hẹp lại .

Thành ngữ là sự chỉ dẫn những việc ....cần làm ...tức đòi hỏi 1 hành động nên ở đây ‘thắt’ là động từ , thắt bụng nghĩa đen là phải làm cho cái bụng nó nhỏ lại còn nghĩa bóng là ăn uống đúng mực cần thiết thôi , phải nhớ tiền nhân không bảo ta phải ăn ít ăn thiếu mà bảo ta ăn uống ‘bình thường’ chứ đừng ăn theo chuẩn người ... béo phì , phần ăn ‘qúa độ’ không những tốn tiền vô ích mà còn ngược lại làm tổn hại sức khoẻ ...

‘Thắt bụng - buộc lưng’ vế trước đã hiểu nhưng ... vế sau ...‘buộc lưng’ thì khó hiểu qúa ...

Khi ta viết ‘buộc lưng’ để đối với ‘thắt bụng’ là đã sai rồi ,2 từ buộc lưng chẳng có nghĩa ngọn ý tứ gì cả .

‘Thắt lưng - buộc bụng’ dụng ý nói đến vấn đề ăn – mặc là những điều qúa đỗi bình thường của mọi người , nghe tưởng là điều tầm thường thực ra nó là những nét cơ bản của 1 nền văn hóa văn minh đấy .

Thắt bụng là nói đến cái ăn , như thế buộc lưng ắt hẳn nói đến cái mặc

Để hiểu được thấu đáo ý nghĩa 2 từ ‘buộc lưng’ thì phải liên hệ đến câu ... ‘dài lưng tốn vải ăn no lại nằm....’, lưng dài cùng với ăn no tạo thành ‘1 cặp đôi hoàn hảo ’ ...vậy một khi đã ‘thắt bụng’ để giải quyết chuyện ăn no qúa cỡ thì đi đôi là ‘buộc lưng’ ...chắc để giải quyết ...cái lưng dài ?.

Thực ra chữ buộc ở đây theo nghĩa cột buộc là dùng sai chỗ rồi .

Người Việt có 2 loại áo , áo dài và áo ngắn , từ cổ gọi là áo chùng và áo cộc , chùng đồng nghĩa với dài còn cộc đồng nghĩa với ngắn ; ăn nói ‘qúa ngắn gọn’ thì gọi là ‘cộc lốc’ ví dụ như …ông hỏi cháu ăn cơm chưa , cháu đáp mỗi tiếng ...‘rồi’ ; hoàn toàn đầy đủ thông tin nhưng thiếu ...văn hóa .

Cái áo ngắn qúa so với vóc người thì nói là ...áo cộc qúa . Xét tới đây ...rõ ràng cộc là từ ‘hơi’ cổ có nghĩa là ngắn .

Từ cổ ‘Cộc lưng’ nghĩa đen là làm cho cái lưng ngắn lại nhưng thực tế làm sao có thể làm cho lưng ngắn lại được không lẽ vào mỹ viện cưa bớt cái xương sống ?...nên ở đây phải hiểu theo nghĩa bóng là may áo ngắn vừa ngang lưng thôi không cần dài lượt thượt làm gì cho phí vải .

Từ nguyên gốc là :

‘Thắt bụng - cộc lưng’ .

Biến đổi lần thứ 1 do chữ tác đánh chữ tộ , ‘thắt bụng cộc lưng’ thành ra ‘thắt bụng cột lưng’ là đã mắt hẳn nghĩa chỉ còn liên quan với gốc ở phần thanh cộc và cột .

Biến thêm lần nữa ... đem chữ buộc thay cho chữ cột đồng nghĩa .... cột cũng là buộc....thành ra ‘ thắt bụng - buộc lưng’ ...thế là mất luôn sự liên hệ với gốc về thanh âm .... , 2 từ ‘buộc lưng’ không thể hiểu vì chẳng chỉ ra điều gì cả .

Tóm lại :

Thành ngữ Việt không có câu ... ‘thắt lưng - buộc bụng’ mà chỉ có ‘ thắt bụng – cộc lưng’ đặt theo cách đảo vị thành ra : ‘thắt lưng – cộc bụng’, Nghĩa đen là làm cho bụng nhỏ đi và lưng ngắn lại , nghĩa bóng là lời chỉ dạy ...ăn mặc tiêu xài đúng mực cần thiết không được xa hoa lãng phí .

Người viết bài này thực lòng cũng cố tìm hiểu mục đích của người lớp trước là gì khi tạo ra thể “câu đối 4 từ - đảo vị ” nhưng đành thua nghĩ mãi không ra ; chỉ biết là đã vận dụng cách đảo vị này khẳng định 2 đồ hình cơ bản của Dịch học là “ Hà thư - Lạc đồ” nghĩa tương tự với ‘thiên thư – địa đồ’ chứ không phải như sách Tàu xưa đến nay viết là “ Hà đồ – Lạc thư ” .


    Hôm nay: 21/7/2018, 8:58 am